Διεθνείς Σχέσεις

Το Hard Brexit αναβιώνει το ζήτημα της Σκωτίας

Ευθέως αμφισβητεί τη δυνατότητα της Βρετανίδας πρωθυπουργού Theresa May να εκπροσωπήσει το όλο Ηνωμένο Βασίλειο σε μια διαδικασία «hard Brexit” η…
επικεφαλής της τοπικής κυβέρνησης της Σκωτίας Nicola Sturgeon, ανακοινώνοντας στο συνέδριο του κόμματός της ότι θα προχωρήσει και σε δεύτερο (μέσα σε δύο χρόνια) δημοψήφισμα με το ερώτημα της ανεξαρτητοποίησης.

Η απόφαση έρχεται την επαύριοn της ανακοίνωσης από την Theresa May στο συνέδριο του Συντηρητικού κόμματος στο Birmingham ότι η βρετανική κυβέρνηση θα ενεργοποιήσει τη διαδικασία εξόδου από την Ε.Ε., επικαλούμενη το άρθρο 50 της συνθήκης της Ένωσης, μέχρι το τέλος Μαρτίου του 2017, χωρίς να θέσει το ζήτημα στο βρετανικό κοινοβούλιο και χωρίς φυσικά να ζητήσει έγκριση των τοπικών κοινοβουλίων όπως το σκωτικό.

Είναι γνωστό ότι στην Σκωτία το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του Ιουνίου θεωρήθηκε ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη, καθώς οι Σκωτσέζοι επέλεξαν σε συντριπτικό ποσοστό (62%-38%) την παραμονή στην Ε.Ε., με την επιλογή του Bremain να κυριαρχεί σε όλες ανεξαιρέτως τις εκλογικές περιφέρειες.

Η Sturgeon, σε άρθρο της στις 13 Οκτωβρίου στο Politico κατηγόρησε την Βρετανίδα πρωθυπουργό ότι επιλέγοντας το δρόμο του «hard Brexit” δεν θα βγάλει απλώς τη Βρετανία από την Ε.Ε., αλλά θα την αποκόψει και από την κοινή αγορά.

Υπογράμμισε δε ότι αυτή η έξοδος από την κοινή αγορά θα έχει καταστροφικά αποτελέσματα για την Σκωτία: επικαλέστηκε μάλιστα έκθεση που ετοίμασε για το σκωτικό κοινοβούλιο το Ινστιτούτο Fraser of Allander, το οποίο προειδοποιεί ότι ένα «hard Brexit” θα κοστίσει 80.000 θέσεις εργασίας στα επόμενα 10 χρόνια, ενώ θα επιφέρει μείωση αποδοχών έως και κατά 2000 λίρες ετησίως και υποχώρηση της ανάπτυξης κατά 5%, έναντι μόλις 2-3% σε περίπτωση παραμονής στην κοινή αγορά.

Η Sturgeon υιοθέτησε και την άποψη όσων υποστηρίζουν ότι οι συνέπειες της εξόδου από την Ε.Ε. θα είναι να χρειάζονται βίζα οι κάτοικοι του Ηνωμένου Βασιλείου για να ταξιδεύουν στην Ευρώπη, αφού θα έχουν χάσει το δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης.

Ταυτόχρονα, η Sturgeon κατηγόρησε την βρετανική κυβέρνηση για την «αξιοθρήνητη στάση” που κρατά απέναντι στους πολίτες της Ε.Ε. που διαμένουν στη Βρετανία, υποστηρίζοντας ότι είναι «απωθητική” η λογική όσων υπουργών θέλουν να τους χρησιμοποιήσουν ως διαπραγματευτικό χαρτί. Όλα αυτά η πρωθυπουργός της Σκωτίας τα θεώρησε τμήμα μιας «απεχθούς στροφής προς τα δεξιά” (distasteful lurch to the right) που πραγματοποιούν οι Συντηρητικοί.

Στο συνέδριο του κόμματος της η Sturgeon έσπευσε να απαντήσει σε όσους υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να διεξαχθεί δημοψήφισμα σε τόσο μικρή χρονικά απόσταση από το προηγούμενο, κάνοντας λόγο για «ένα Ηνωμένο Βασίλειο έξω από την ενιαία αγορά –απομονωμένο, εσωστρεφές, που θα αιμορραγεί”. Κατηγόρησε την «αχαλίνωτη δεξιά πτέρυγα’ των Συντηρητικών ότι χρησιμοποιούν το αποτέλεσμα του Ιουνίου για να ξεδιπλώσουν την «ξενοφοβία που για καιρό βρισκόταν κάτω από την επιφάνεια και που τώρα βλέπουν όλοι την αποκρουστική όψη της”. Υποστήριξε ότι η Βρετανίδα πρωθυπουργός «έχει εντολή να βγάλει την Αγγλία και την Ουαλία από την Ε.Ε., αλλά δεν έχει καμιά εντολή να βγάλει οποιοδήποτε τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου από την ενιαία αγορά”.

Σε αυτό το πλαίσιο η Sturgeon δήλωσε ότι το κόμμα της θα καταψηφίσει στη Βουλή των Κοινοτήτων το νόμο της «Μεγάλης Ανάκλησης” τον οποίο θα φέρει η May και θα ακυρώνει το νόμο προσχώρησης στην ΕΟΚ του 1972, διακόπτοντας την άμεση ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο βρετανικό δίκαιο. Προσέθεσε μάλιστα ότι θα προσπαθήσει να πείσει τους Εργατικούς, τους Φιλελεύθερους και τους μετριοπαθείς Συντηρητικούς να κρατήσουν μια ανάλογη στάση, με στόχο την αποτροπή του hard Brexit – αν και παραδέχτηκε ότι στην δεύτερη ανάγνωση οι Εργατικοί θα υπερψηφίσουν τον νόμο, μια που δεν σκοπεύουν να αμφισβητήσουν παραπέρα την έξοδο από την Ε.Ε.

Ως προς το νέο σκωτικό δημοψήφισμα επέμεινε ότι πρόκειται για μια εντελώς νέα κατάσταση σε σχέση με το 2014 και άρα χρειάζεται «μια νέα συζήτηση” στο ερώτημα της ανεξαρτησίας. Ήταν άλλωστε η ίδια που μετά το δημοψήφισμα του 2014 είχε αναγνωρίσει ότι δεν μπορεί να επανέλθει το θέμα εάν δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις «ότι ένας μεγάλος αριθμός όσων ψήφισαν Όχι στην ανεξαρτησία έχουν αλλάξει γνώμη”.

Πάντως ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος των Συντηρητικών John Lamont κατηγόρησε τη Sturgeon για φτηνή δημαγωγία, καθώς αντί να παρουσιάσει ένα ουσιαστικό σχέδιο για τη διαδικασία του Brexit προτίμησε απλώς να συνεπάρει το κομματικό ακροατήριο του SNP.

Πράγματι, ένας από τους λόγους που η Sturgeon ανέβασε τους τόνους για το δημοψήφισμα ήταν και η πίεση που δέχεται από την εσωκομματική αντιπολίτευση, που ορισμένοι την παρομοιάζουν με την δυναμική της κίνησης Momentum η οποία και επέβαλε την υποψηφιότητα του Jeremy Corbyn στην ηγεσία των Εργατικών. Την ώρα του συνεδρίου του SNP, διοργανωνόταν και παράλληλη σειρά συζητήσεων, σε μια πιο ριζοσπαστική εκδοχή του αιτήματος της ανεξαρτησίας και των πολιτικών προοπτικών της Σκωτίας, οργανωμένες από το think-tank Common Weal.

Ωστόσο, η προοπτική νέου σκωτικού δημοψηφίσματος δεν είναι διόλου απλή. Άλλωστε, και η ίδια η Sturgeon μίλησε απλώς για ένα σχέδιο νόμου περί δημοψηφίσματος που θα δημοσιοποιηθεί για να τεθεί σε συζήτηση. Στο δημοψήφισμα του 2014 υπήρχε και έγκριση του Λονδίνου, ενώ τώρα παραμένει ασαφές εάν χρειάζεται και πάλι ένα ανάλογο «πράσινο φως”. Τυπικά η Sturgeon δεν έχει την αρμοδιότητα να προκαλέσει ένα τέτοιο νομικά δεσμευτικό δημοψήφισμα και αυτή τη φορά η Theresa May, σε αντίθεση με τη στάση του David Cameron, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα διευκολύνει την όλη διαδικασία.

Ένα σκληρό μάθημα για τους Σκωτσέζους ήδη από το προηγούμενο δημοψήφισμα, είναι ότι η Ευρώπη δεν τους περιμένει ακριβώς με ανοιχτές αγκάλες. Μπορεί το καλοκαίρι οι Σκωτσέζοι ευρωβουλευτές να καταχειροκροτήθηκαν στο Ευρωκοινοβούλιο, στο κλίμα αποδοκιμασίας της βρετανικής απόφασης για έξοδο, όμως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει η αυτόματη εισδοχή στην Ε.Ε. μιας ανεξάρτητης Σκωτίας δεν είναι εφικτή.

Όπως ακριβώς το 2014 οι Βρυξέλλες διαμήνυσαν αρμοδίως ότι τυχόν ανεξαρτησία της Σκωτίας σήμαινε και έξοδό της από την Ε.Ε. με εκ νέου διαπραγματεύσεις για την επανεισδοχή της, έτσι και τώρα το δημοψήφισμα για την έξοδο της Βρετανίας συμπαρασύρει και τη Σκωτία. Ο λόγος είναι ότι σε μια ΕΕ όπου συμμετέχουν λ.χ. το Βέλγιο και η Ισπανία, χώρες με ανοιχτά ζητήματα ως προς τη συνοχή τους, είναι πολύ δύσκολο να γίνουν αποδεκτές λύσεις που θα παραπέμπουν σε ευρωπαϊκή νομιμοποίηση «αποσχιστικών τάσεων”.

Καθόλου τυχαία, η ίδια η Sturgeon έσπευσε να σκιαγραφήσει και το plan b της πέραν του δημοψηφίσματος για ανεξαρτησία.

Αυτό περιλαμβάνει τη διεκδίκηση αυξημένων εξουσιών για το σκωτικό κοινοβούλιο, εντός της διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο του άρθρου 50, σε όλα τα πεδία αρμοδιότητας που σήμερα αφορούσαν την Ε.Ε., σε ζητήματα όπως η μετανάστευση (ώστε η Σκωτία να «προστατεύσει όχι μόνο την οικονομία της αλλά και τις αξίες της”), αλλά ακόμη και για σύναψη χωριστών διεθνών συμφωνιών.

Όλα αυτά δεν παραπέμπουν σε κάποια πλήρη ρήξη με το Λονδίνο, αλλά περισσότερο σε παραλλαγή της «ελαφράς ανεξαρτησίας” (independence-lite) που είχε εξετάσει παλαιότερα ο προκάτοχος της Sturgeon, Alex Salmond και η οποία θα οδηγούσε σε δημοσιονομική αυτονομία.

Του Κώστα Ράπτη
capital.gr

Πηγή

Popular

To Top