Οικονομία

Κόκκινα δάνεια: Bad Bank, μύθος και πραγματικότητα

Είναι σαφές ότι με τις υπάρχουσες συνθήκες στην ελληνική οικονομία και στις τράπεζες, η αντιμετώπιση του ζητήματος των «κόκκινων» δανείων καθυστερεί και το πρόβλημα διαιωνίζεται.

Η οικονομία είναι ακόμα σε ύφεση, με πρόβλημα ρευστότητας σε επιχειρήσεις και ιδιώτες, τα τραπεζικά στελέχη δυσκολεύονται να πάρουν τις απαραίτητες αποφάσεις, για μια σειρά από λόγους, κυρίως νομικής έκθεσης και οι δανειολήπτες καθυστερούν την εξυπηρέτηση του δανείου ή την αναζήτηση συμβιβαστικής λύσης, επειδή ευελπιστούν ότι η πώληση σε ξένα funds ή κάποια νέα ρύθμιση θα είναι πιο ευνοϊκή για αυτούς. Η αναποτελεσματικότητα της σημερινής κατάστασης είναι σαφώς αιτιολογημένη και αντιληπτή.

Παράλληλα, η αρχική ιδέα/μύθος της πώλησης δανείων απ’ ευθείας σε ξένα funds ξεθώριασε. Διαπιστώνεται με τον καιρό, ότι οι τιμές που προτείνονταν από τα funds είναι πολύ χαμηλές για να γίνουν αποδεκτές. Όμως αυτό ήταν αναμενόμενο. Οι τιμές είναι συνάρτηση της επιθυμίας των funds για σημαντικά κέρδη και παράλληλα .των σημαντικών κίνδυνων που αναλαμβάνουν αυτή τη δύσκολη χρονική στιγμή, του κίνδυνου χώρας και Grexit, κινδύνου τιμών ακινήτων, κίνδυνου αδυναμίας χειρισμών σε περιβάλλον κοινωνικά και πολιτικά ευαίσθητο.

Έτσι, η πώληση δανείων απ’ ευθείας σε ξένα funds είναι πιθανά εφικτή μόνο σε μικρή κλίμακα, σε περιπτώσεις που οι τράπεζες εξάντλησαν τις δυνατότητές τους, δεν υπάρχουν εγγυήσεις και η τιμή που θα προσφερθεί δεν δημιουργεί λογιστικές ζημιές, οι οποίες δυνητικά θα δημιουργήσουν θέμα νέας ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, με πολύ αρνητικές συνέπειες για μετόχους και καταθέτες.

Εμπρός στην καθυστέρηση αντιμετώπισης του προβλήματος των κόκκινων δανείων, επανήλθε πρόσφατα η ιδέα δημιουργίας bad bank. Η ιδέα αυτή πρωτοπαρουσιάσθηκε πριν από ενάμιση χρόνο, όμως δεν έτυχε καλής αποδοχής από αρκετά τραπεζικά στελέχη και ταυτόχρονα είχε την άρνηση της ΕΕ και της ΕΚΤ για τη δημιουργία της. Η επαναφορά της ιδέας αυτής σήμερα εδράζεται στην αργή εξέλιξη του θέματος των κόκκινων δανείων.

Παραθέτουμε με συντομία κάποια δεδομένα επί του θέματος:

1. Οι bad banks δημιουργήθηκαν στην Ιρλανδία, την Ισπανία και τη Γερμανία, στην πραγματικότητα ως asset management εταιρείες, για να χειριστούν ακίνητα που προέκυψαν από την αλόγιστη χρηματοδότηση του κατασκευαστικού κυρίως τομέα ή/και από στεγαστικά δάνεια τραπεζών με σοβαρά προβλήματα.

Στην περίπτωση της Ελλάδας τα «κόκκινα» δάνεια είναι σε όλους τους τομείς της οικονομίας και σε όλες τις τράπεζες. Είναι κυρίως προϊόντα της κρίσης, ύφεσης και των capital controls, δευτερευόντως χρηματοδοτικών αποφάσεων και είναι κατανεμημένα σε όλους τους κλάδους της οικονομίας.

2. Οι bad banks σε αυτές τις χώρες δημιουργήθηκαν με μετόχους το δημόσιο και τις υγιείς τράπεζες, που είχαν την δυνατότητα.

Στην Ελλάδα της κρίσης ούτε το δημόσιο ούτε οι τράπεζες έχουν τη ρευστότητα για να δημιουργήσουν φορέα που θα αγοράσει αυτά τα δάνεια. Αναπόφευκτα θα χρειασθεί μετοχική συμμετοχή των investment funds, που θα απαιτήσουν αγορά δανείων σε πολύ χαμηλές τιμές.

3. Η bad bank στην Ιρλανδία είναι ένα επιτυχημένο πείραμα που όμως βασίσθηκε στην ανάκαμψη της οικονομίας μετά τις προσαρμογές και στην άνοδο των τιμών των ακινήτων. Επίσης ένα μεγάλο ποσοστό των ακινήτων του χαρτοφυλακίου ήταν στη Μ. Βρετανία, όπου οι τιμές τα τελευταία χρόνια έχουν συνεχώς ανοδική τάση.

Τα δεδομένα αυτά δεν έχουν σχέση με την ελληνική πραγματικότητα, της συνεχιζόμενης ύφεσης, της επενδυτικής άπνοιας και της συνεχούς πτώσης των τιμών των ακινήτων.

4. Η bad bank της Ισπανίας, προϊόν δημόσιου και υγιών τραπεζών, παρά την οικονομική ανάκαμψη και την θετική επενδυτική διάθεση για τα ακίνητα της, δεν είχε ιδιαίτερα θετική πορεία, πιθανά γιατί αγόρασε δάνεια από τράπεζες σε υψηλή τιμή. Επί τέσσερα χρόνια παρουσιάζει ζημιές, τα κεφάλαια της εξανεμίσθηκαν και αντιμετωπίζει την άρνηση των τραπεζών να συμμετάσχουν σε ανακεφαλαιοποίηση της.

Τα παραπάνω καταδεικνύουν τη διαφορετικότητα των bad banks μεταξύ τους και των δεδομένων τους με τα ελληνικά δεδομένα.

Η ιδέα/μύθος περί bad bank στην Ελλάδα δεν έχει αναλυθεί και αιτιολογηθεί δημόσια, στέκεται ως λύση-πανάκεια μέσα στη δυσαρέσκεια. Μια σειρά από ερωτήματα ζητούν απάντηση: τα χρήματα που απαιτούνται, η μετοχική συγκρότηση, η μορφή του νέου φορέα, το είδος του χαρτοφυλακίου δανείων που θα αγορασθεί, τα στελέχη του, η κάλυψη της λογιστικής ζημιάς των τραπεζών, ο τρόπος αποφυγής νέας ανακεφαλαιοποίησης τους, το αναγκαστικό ή όχι της συμμετοχής των τραπεζών στην πώληση καθώς δεν ελέγχονται από το δημόσιο.

Η δημιουργία bad bank θα έχει βεβαίως ως πλεονέκτημα την ενιαία αντιμετώπιση κάποιων δανείων αντί της ανάγκης έγκρισης από τέσσερις διαφορετικές τράπεζες, αλλά έχει μια σειρά από πολύ σημαντικά προβλήματα:

1. Η δημιουργία της δεν μπορεί να γίνει από τις υπάρχουσες τράπεζες ούτε από το ελληνικό δημόσιο. Αναπόφευκτα θα απαιτήσει συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο των investment funds και ο νέος φορέας θα προσφέρει χαμηλές τιμές, όπως αυτές που προσφέρονται στην απ’ ευθείας πώληση, οι οποίες δεν θα μπορούν να γίνουν αποδεκτές, κυρίως γιατί οι τράπεζες θα οδηγούνταν σε νέα οδυνηρή ανακεφαλαιοποίηση.

2. Η δημιουργία της θα απαιτήσει μηχανισμό στελεχών που τώρα είναι σε συστημικές τράπεζες και θα έχει μεγάλα λειτουργικά προβλήματα, καθυστερήσεις και μεγάλο κόστος.

3. Στο βαθμό που αναλάμβανε μεγάλα εταιρικά δάνεια θα δημιουργείτο μεγάλη συγκέντρωση ασύμμετρης εξουσίας σε μια μικρή ομάδα από στελέχη, η οποία θα καθόριζε την τύχη εταιρειών και φυσικών προσώπων και θα προσδιόριζε σε μεγάλο βαθμό την αναδιάρθρωση της ελληνικής οικονομίας.

4. Η τελευταία ανακεφαλαιοποίηση πωλήθηκε στα ξένα funds επάνω στην προοπτική της βελτίωσης των NPLs, της αναστροφής των προβλέψεων και της δημιουργίας κερδοφορίας από αυτό. Είναι δύσκολο να αιτιολογηθεί στους μετόχους των τραπεζών πως και γιατί απεμπολείται η προοπτική αυτή μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα και συνεπώς δύσκολο να εξασφαλισθεί η συμφωνία τους. Άλλωστε η χρονική αυτή στιγμή πώλησης είναι σαφώς η πιο αρνητική για τις τράπεζες.

5. Αν υποθετικά δημιουργείτο bad bank με σημαντική συμμετοχή του ελληνικού δημοσίου, τότε θα είχε όλα τα γνωστά μειονεκτήματα ενός κρατικού φορέα και μάλιστα με μεγάλη εξουσία απέναντι σε περιουσίες ανθρώπων και εταιρειών.

Με βάση τα παραπάνω, είναι φανερό ότι η δημιουργία bad bank είναι μια ιδέα που ακούγεται όμορφα, αλλά στην πράξη είναι μάλλον ανέφικτη, με βάση την πολυπλοκότητα των πολλών ερωτημάτων που ζητούν απάντηση και τις διαφαινόμενες αρνητικές επιπτώσεις. Στην καλύτερη των περιπτώσεων θα δημιουργείτο για μικρό ποσό δανείων και για ειδική μορφή δανείων.

Εκείνο που μένει, ως ρεαλιστική αντιμετώπιση, είναι οι τράπεζες να χειριστούν τα του οίκου τους με αποφασιστικό, επαγγελματικό και δίκαιο τρόπο, σε μία οικονομία που αναμένεται αργά ή γρήγορα να βγει από την ύφεση. Προτιμότερο θα είναι μάλιστα να δημιουργήσουν συνεργασίες διαχείρισης με εταιρείες εξειδικευμένες και με τεχνογνωσία, ιδιαίτερα στο χώρο των προβληματικών χρηματοδοτήσεων ιδιωτών και μικρών επιχειρήσεων.

Οι τράπεζες μπορούν να δημιουργήσουν νέες ομάδες στελεχών, με ρεαλιστικούς στόχους, τεχνογνωσία και αποφασιστικότητα, χωρίς σύγκρουση συμφερόντων από προηγούμενες εγκριτικές θέσεις ευθύνης. Με κατάλληλη επιλογή προσώπων έχουν κάθε δυνατότητα να χειρισθούν το θέμα με αποτελεσματικότητα και επάρκεια.

Η νομοθετική κάλυψη στελεχών των τραπεζών για αποφάσεις αναδιάρθρωσης, hair cut κλπ δανείων είναι απαραίτητη και καθοριστική, καθώς μετά από αυτό δεν θα υπάρχουν πλέον οι σημερινές δικαιολογίες για καθυστερήσεις.

Επιβοηθητικές επίσης είναι οι πραγματοποιηθείσες μέσα στο 2016 νομικές αλλαγές για συντόμευση του χρόνου λήψης δικαστικής απόφασης και εκτέλεσης, άρα στη δυνατότητα πίεσης στο δανειολήπτη.

Τέλος, σημαντική λύση είναι η μετοχοποίηση δανείων σε επιχειρήσεις με θετική προοπτική, οι οποίες μπορούν να προσελκύσουν τη συμμετοχή των private equity funds, με μακροπρόθεσμο συμφέρον συνδεδεμένο με την επιτυχία της επιχείρησης.

Με αυτόν τον τρόπο θα προσελκυσθούν επενδύσεις στη χώρα και μάλιστα με τεχνογνωσία στην αναδιάρθρωση εταιρειών.

Όλα τα παραπάνω έχουν τη δυνατότητα να μετατρέψουν τη σημερινή αναποτελεσματικότητα των τραπεζών σε επιτυχία διαχείρισης, με πραγματική προοπτική κερδοφορίας για τις τράπεζες και με στόχο την αναδιάρθρωση της Ελληνικής οικονομίας.

Δημήτρης Σαντιξής
capital.gr

Πηγή

Popular

To Top