Προβλέπεται αύξηση 1,2 δισ. ευρώ από εισφορές το 2017 
Έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές (βασικό σενάριο / χωρίς μεταρρύθμιση)
Μεταβολή
από έτος σε έτος
(βασικό σενάριο / χωρίς μεταρρύθμιση*)
Έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές (σενάριο μεταρρύθμισης*)
Μεταβολή από έτος σε έτος
(σενάριο μεταρρύθμισης*)
2015
8,74
8,74
2016
8,92
0,180 (2%)
8,84
0,100 (1,1%)
2017
9,11
0,186 (2%)
10,03
1,19 (11,8%)

Τα ποσά είναι σε δισ. ευρώ
* Μετά την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου.

Οι τρεις νέες «πληγές” του νόμου Κατρούγκαλου
Η «τρύπα” των 1,1 δισ. ευρώ που αφήνει η κυβέρνηση για τον επόμενο χρόνο, λόγω της ελλιπούς εφαρμογής του νόμου Κατρούγκαλου, προέρχεται από τρεις πηγές:
1. Τη μη αναδρομική παρακράτηση του ΕΚΑΣ του α’ 5μήνου 2016 από όσους χαμηλοσυνταξιούχους το έχασαν από 1/6/2016 (κόστος 70 εκατ. ευρώ), αλλά και το πακέτο οικονομικής ενίσχυσης προς τους ίδιους κυρίως για το τελευταίο 5μηνο του 2016 (50 εκατ. ευρώ).
Ενώ ο νόμος Κατρούγκαλου προβλέπει την εξοικονόμηση 168 εκατ. ευρώ από την κατάργηση του ΕΚΑΣ φέτος, η κυβέρνηση καταφέρνει να εξοικονομήσει μόλις 48 εκατ. ευρώ. Τα υπόλοιπα 98 εκατ. ευρώ πρέπει να τα βρει από άλλες πηγές του Προϋπολογισμού. Αν, μάλιστα, ισχύσει από 1/1/2017 το ίδιο πακέτο ενίσχυσης για τους επόμενους 200.000 που θα χάσουν το ΕΚΑΣ, τότε το κόστος της ελλιπούς εφαρμογής του εν λόγω μέτρου θα φτάσει σωρευτικά στα 250 εκατ. ευρώ μέχρι τέλος του επόμενου έτους (έναντι 569 εκατ. ευρώ που πρέπει να εξοικονομηθούν από την κατάργηση του ΕΚΑΣ το 2016-2017).
2. Την επιβολή ανώτατου πλαφόν στις αναδρομικές παρακρατήσεις στις επικουρικές συντάξεις και στα μερίσματα των συνταξιούχων του Δημοσίου.
Οι περικοπές ιδίως στα μερίσματα των 290.000 συνταταξιούχων του «στενού” Δημοσίου, που δίδει το Ταμείο Πολιτικών Υπαλλήλων (ΜΤΠΥ), ξεκίνησαν από την 1/7/2016. Ωστόσο, ο νόμος Κατρούγκαλου προβλέπει ότι αυτές πρέπει να ισχύσουν από 1/1/2016.
Έτσι, οι μειώσεις 32% που έπρεπε να γίνουν στις καταβολές των μερισμάτων μέχρι 31/6/2016 πρέπει να «περάσουν” στις καταβολές των μερισμάτων από την 1/7/2016 και έπειτα, επιβαρύνοντας, με αυτόν τον τρόπο, διπλά τις εν λόγω παροχές.
Με τροπολογία της η κυβέρνηση έβαλε πλαφόν τα 100 ευρώ στις αναδρομικές παρακρατήσεις. Υπό αυτούς τους όρους, είναι αδύνατον να εξοικονομηθούν 200 εκατ. ευρώ από τις περικοπές στα μερίσματα του Δημοσίου μεταξύ Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου 2016, όπως προβλέπει ο νόμος Κατρούγκαλου, και, έτσι, μεταφέρεται ένα μέρος (έως 50 εκατ. ευρώ) της προβλεπόμενης εξοικονόμησης για το 2017, ενώ η «τρύπα” αυτή στον Προϋπολογισμό πρέπει να καλυφθεί από αλλού φέτος.
3. Την πρόβλεψη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής για έσοδα 1,2 δισ. ευρώ το 2017.
Στη μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής για το νέο ασφαλιστικό, η οποία συνοδεύει τον νόμο Κατρούγκαλου, προβλέπεται αύξηση 1,2 δισ. ευρώ στα έσοδα από εισφορές για τα ταμεία κύριας ασφάλισης το 2016-2017 (βλέπε πίνακα).
Η έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ) «δικαιολογεί” μόλις τα 137 εκατ. ευρώ εξ αυτών, κυρίως λόγω της εισφοράς 20% (για κύρια ασφάλιση) στα εισοδήματα των επαγγελματιών, η οποία θα ισχύσει από 1/1/2017.
Επίσης, το υπ. Εργασίας προβλέπει μια αύξηση περίπου 180 εκατ. ευρώ στα έσοδα λόγω της προσδοκώμενης ανάκαμψης της οικονομίας και άλλων 900 εκατ. ευρώ από τις ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών. Συνολικά, μόνο τα 400 εκατ. ευρώ επιπλέον έσοδα από εισφορές «δικαιολογούνται” από πλευράς υπ. Εργασίας. Έτσι, μένει εντελώς αδιευκρίνιστο από πλευράς υπ. Εργασίας από πού θα προέλθουν περίπου σχεδόν 800 εκατ. ευρώ.

Τα μέτρα 1,9 δισ. ευρώ που ψήφισε και πρέπει πλέον να εφαρμόσει η κυβέρνηση

Πέρα από την «τρύπα” των 1,1 δισ. ευρώ την οποία δημιουργεί για το 2017 η πολιτική των «μπρος -πίσω” της κυβέρνησης στο ασφαλιστικό, το Μνημόνιο προβλέπει την εξοικονόμηση 1,9 δισ. ευρώ από το πεδίο των συντάξεων και των εισφορών, αλλά και της πρόνοιας.

Πιο συγκεκριμένα:

1) Βάσει του νέου ασφαλιστικού νόμου που ψήφισε η κυβέρνηση στις 8/5/2016, πρέπει το 2017 να εξοικονομηθεί 1 δισ. ευρώ.

Δύο είναι οι βασικές πηγές εξοικονόμησης:

– Η κατάργηση του Επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΚΑΣ) από 1/1/2017 για το 45% των χαμηλοσυνταξιούχων (200.000 από τους 380.000) που το λαμβάνουν μέχρι 31/12/2016 (εξοικονόμηση 401 εκατ. ευρώ).

– Η επιβολή της εισφοράς 20% επί του καθαρού δηλωτέου εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών για τον κλάδο της κύριας ασφάλισης και εισφοράς 6,9% για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (εξοικονόμηση 137 εκατ. ευρώ).

Από εκεί και πέρα θα πρέπει να συνεχιστεί η δημοσιονομική απόδοση μέτρων που έχουν αρχίσει από φέτος να εφαρμόζονται, και προπαντός από τη μείωση ήδη καταβαλλόμενες και νέες επικουρικές συντάξεις και αύξηση κατά 1% στις εισφορές υπέρ του Ενιαίου Ταμείου Επικουρικής Ασφάλισης.

2) 900 εκατ. ευρώ αναζητούνται από την πρόνοια –με νομοσχέδιο το οποίο πρέπει να ψηφιστεί τον ερχόμενο Οκτώβριο–για τη χρηματοδότηση του «Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος” (ή «Εισοδήματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης”, όπως το έχει «βαφτίσει” η κυβέρνηση”).

Το «συμπληρωματικό” Μνημόνιο, το οποίο υπέγραψε η κυβέρνηση τον περασμένο Ιούνιο, προβλέπει ότι:

– Τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα πρέπει να εκδοθεί μελέτη από την κυβέρνηση και την Παγκόσμια Τράπεζα στοχευμένη στο πώς μπορεί να υπάρξει εξοικονόμηση 0,5% του ΑΕΠ (900 εκατ. ευρώ) μέσα από το υπάρχον σύστημα πρόνοιας, αλλά και συνολικά τη γενική κυβέρνηση (δηλαδή και άλλους τομείς δημόσιων δαπανών ή εσόδων).

– Τον Οκτώβριο πρέπει να θεσπιστεί η μεταρρύθμιση του συστήματος πρόνοιας και να ισχύσει από το 2017.

Ο τομέας της πρόνοιας, από τον οποίο πρέπει να εξοικονομηθεί μέρος των 900 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση του «Εισοδήματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης”, περιλαμβάνει:

α. Προνοιακά επιδόματα, δηλαδή επιδόματα που δίδονται σε άτομα με πολύ χαμηλά εισοδήματα, όπως, π.χ., τα οικογενειακά επιδόματα αλλά και τα επιδόματα προς τα ΑμεΑ.

β. Ασφαλιστικά επιδόματα. Αυτά είναι τα επιδόματα που δίδονται προς ασφαλισμένους οι οποίοι έχουν καταβάλει σχετικές εισφορές (όπως, π.χ., από το ΙΚΑ και τον ΕΟΠΥΥ).

γ. Φοροελαφρύνσεις, δηλαδή ορισμένες εκπτώσεις τις οποίες απολαμβάνουν ορισμένες κατηγορίες φορολογουμένων.

Η «ακτινογραφία” των μέτρων 1 δισ. ευρώ του 2017 
Τι σημαίνει κάθε μέτρο για κάθε κατηγορία συνταξιούχου και ασφαλισμένου
Ποια εξοικονόμηση θα φέρει σε ετήσια βάση στον Προϋπολογισμό γενικής κυβέρνησης (σε εκατ. ευρώ)
 Περικοπές δαπανών
Σταδιακή κατάργηση ΕΚΑΣ
Επιπλέον 200.000 χαμηλοσυνταξιούχοι θα χάσουν το ΕΚΑΣ (μαζί και το 15% των αποδοχών τους), με βάση νέα εισοδηματικά κριτήρια που θα θέσει το υπ. Εργασίας μέχρι τον Δεκέμβριο του 2016.
401
Μείωση στις ήδη υφιστάμενες επικουρικές συντάξεις
Η δημοσιονομική απόδοση των περικοπών σε 230.000 καταβαλλόμενες (μέχρι 12/5/2016) επικουρικές συντάξεις, που ξεκίνησαν τον Αύγουστο για το Δημόσιο και θα συνεχιστούν το Σεπτέμβριο για τον ιδιωτικό τομέα, θα ολοκληρωθεί στο τέλος του α’ εξαμήνου του 2017.
117
Μείωση δαπάνης για τους νέους συνταξιούχους Δημοσίου/ΕΦΚΑ
Οι συντάξεις που θα λάβουν οι ασφαλισμένοι που κατέθεσαν τα δικαιολογητικά τους μετά τις 12/5/2016 θα είναι –σε πολλές περιπτώσεις– μειωμένες μεσοσταθμικά κατά 15%-20% λόγω του νέου τρόπου υπολογισμού τους.
80
Μείωση στις συντάξεις θανάτου (ή χηρείας)
Οι συντάξεις χηρείας που θα λάβουν οι δικαιούχοι για θάνατο συζύγου που συνέβη μετά τη 12/5/2016 θα αντιστοιχεί στο 50% της σύνταξης του εκλιπόντος.
48
Μείωση στις νέες επικουρικές συντάξεις
Οι επικουρικές συντάξεις που θα λάβουν οι ασφαλισμένοι που κατέθεσαν τα δικαιολογητικά τους μετά τις 12/5/2016 θα είναι –σε πολλές περιπτώσεις– μειωμένες μεσοσταθμικά κατά 15%-20%, λόγω του νέου τρόπου υπολογισμού τους.
22
Εφαρμογή ανώτατου ορίου σύνταξης σε Δημόσιο-ΕΦΚΑ
Η δημοσιονομική απόδοση του ανώτατου πλαφόν 2.000 ευρώ για την ατομική σύνταξη και των 3.000 ευρώ για τις πολλαπλές συντάξεις θα έχει ολοκληρωθεί στο τέλος του α’ εξαμήνου 2016.
16
Μείωση στις οικογενειακές παροχές για τους νέους συνταξιούχους
Καταργούνται οι προσαυξήσεις στις συντάξεις των ασφαλισμένων που θα καταθέσουν τα δικαιολογητικά τους μετά τις 12/5/2016.
6
Μείωση δαπάνης των απλήρωτων υποχρεώσεων για εφάπαξ
Η απόδοση των μειώσεων 20% στα εφάπαξ 63.000 δικαιούχων, οι οποίες έχουν ξεκινήσει από αυτόν τον μήνα, θα συνεχιστεί και το 2017.
6
Μείωση δαπάνης για μείωση στα μερίσματα των συνταξιούχων του Δημοσίου
Η απόδοση των μειώσεων 32% στα μερίσματα 290.000 συνταξιούχων του Δημοσίου θα συνεχιστεί και το 2017.
1
Σύνολο μείωσης δαπανών
                                                       696
Μέτρα αύξησης εσόδων
Αύξηση 1% στις εισφορές επικουρικής ασφάλισης από 1/6/2016
Η απόδοση της αύξησης των εργατικών εισφορών κατά 0,5% και των εργοδοτικών εισφορών κατά επίσης 0,5% υπέρ του ΕΤΕΑ θα συνεχιστεί και στο β’ εξάμηνο του 2017.
178
Αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των εισφορών για τους επαγγελματίες και τους αυταπασχολουμένους με βάση το πραγματικό εισόδημά τους
Από 1/1/2017 επιβάλλεται εισφορά 20% για την κύρια ασφάλιση και 6,9% για τον ΕΟΠΥΥ επί του καθαρού δηλωτέου εισοδήματος όλων των ελεύθερων επαγγελματιών (με εξαίρεση τους νέους επιστήμονες και όσους έχουν εισόδημα έως 57.000 ευρώ, οι οποίοι θα τύχουν εκπτώσεων).
137
Σύνολο μέτρων για αύξηση εσόδων
                                                      315
Σύνολο μέτρων για μείωση δαπανών και αύξηση εσόδων
                                                      1015