Διεθνείς Σχέσεις

Στα ενδότερα του Κρεμλίνου

Γράφει ο Άγις Δήγκας

Άραγε, μέσα στους τοίχους του Κρεμλίνου, τι να σκέφτονται και σχεδιάζουν αυτές τις μέρες; Με τον πόλεμο μαίνεται στην Ουκρανία, τα αναδυόμενα θέματα ενεργειακού εφοδιασμού προς την Ε.Ε. και την Τουρκία και την υψηλή αντι-δυτική ρητορική, η Μόσχα δεν φαίνεται διατεθειμένη να ρίξει τους τόνους στις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον, τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο. Ακόμα και αν αυτό αμβλύνει τις επιπτώσεις στην ήδη παραπαίουσα ρωσική οικονομία.

Το να προβλέψει κανείς την συμπεριφορά της Ρωσικής Κοινοπολιτείας αποτελεί πρόκληση, κυρίως λόγω του ότι η Ρωσία δεν ακολουθεί μια σαφή στρατηγική, παρά επικεντρώνεται περισσότερο στην αναζήτηση ευκαιριών, στην διεθνή σκακιέρα. Επιπλέον, η λήψη αποφάσεων στη Ρωσία, έχει γίνει ιδιαίτερα συγκεντρωτική, με τον Πρόεδρο Vladimir Putin στο επίκεντρο να λαμβάνει αποφάσεις, μετά από διαβούλευση με έναν πολύ μικρό και ιδιαίτερα απρόθυμο να τον αμφισβητήσει, κύκλο ανθρώπων γύρω του.

Τα παραπάνω όμως δεν σημαίνουν, ότι η Ρωσία δεν έχει συγκεκριμένους στόχους και επιδιώξεις. Στόχοι που μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν την αύξηση της επιρροή της, επί της ευρωπαϊκής ηπείρου και την αδιαμφισβήτητη
κυριαρχία της πάνω στους μετα-σοβιετικούς της γείτονες. Μάθημα που δεν θα πρέπει να αγνοηθεί αποτελεί η περίπτωση της Κριμαίας, σύμφωνα με το οποίο η Ρωσία απεδείχθη πρόθυμη να θυσιάσει μέρος της οικονομικής της ευημερίας, μπρος στην ανάγκη για εθνική ασφάλεια.

Έχοντας εγκλωβιστεί σε ένα διαρκή ανταγωνισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Μόσχα είναι αρκετά καχύποπτη απέναντι στην “δυτική εξάπλωση”, όπως την αποκαλούν, μέσω της διάδοσης των ευρωπαϊκών θεσμών και αξιών, τόσο στο εσωτερικό της, όσο και σε χώρες φίλια προσκείμενες σε αυτή. Είναι χαρακτηριστικό, ότι ακόμα και σήμερα, παρά την έλλειψη στοιχείων και αποδείξεων, η Μόσχα θεωρεί ξεκάθαρα ότι η πτώση του Yanukovych στην Ουκρανία, αποτελεί αμερικανικό δάκτυλο.

Πάνω σε αυτή την λογική, οι διαδηλώσεις που έλαβαν χώρα στο εσωτερικό της, τον χειμώνα του 2011-12, ώθησαν την ρωσική κυβέρνηση να γίνει περισσότερο επιθετική απέναντι στην αντιπολίτευση και λιγότερο ανεχτική στα αντιπολιτευόμενα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Επιθετικότητα που σκοπό είχε την απαλλαγή της χώρας από την “ξένη επιρροή”. Έγινε εμφανές λοιπόν, ότι η προσπάθεια μιας αντίστοιχης ανατροπής στην καρδιά της Μόσχας, προφασιζόμενη την λαϊκή αγανάκτηση, όχι μόνο δεν θα ήταν αποδεκτή, αλλά θα αποτρεπόταν με οποιοδήποτε κόστος.

Αντίστοιχη κατάσταση επικρατεί και στο εξωτερικό. Το επιθετικό πρόσωπο που δείχνει η Ρωσία, έχει δημιουργήσει επιφυλακτικότητα στον τρόπο που την αντιμετωπίζουν τρίτες χώρες, στην διεθνή γεωπολιτική σκακιέρα. Με δεδομένο ότι η Ρωσία επιζητά ανανέωση και σύσφιξη του κοινού περί ασφάλειας αίσθημα με τις χώρες της Ευρώπης, ο πόλεμος στην Ουκρανία δημιούργησε αμηχανία στις σκανδιναβικές χώρες, στις χώρες της βαλτικής και της ανατολικής Ευρώπης. Όσες από αυτές είναι κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, έχουν ζητήσει διαβεβαιώσεις ότι η συμμαχία θα τους υπερασπιστεί, σε περίπτωση που η επιθετικότητα της Ρωσίας μεγαλώσει, δημιουργώντας ακόμα μεγαλύτερες τριβές, ανάμεσα στην βορειο-ατλαντική συμμαχία και την Μόσχα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι ρητές συστάσεις που έγιναν εκ μέρους της ρωσικής μεριάς προς την Φινλανδία και την Σουηδία, πως αν επιδιώξουν ένταξη στην συμμαχία, θα υποστούν τις συνέπειες των αποφάσεων τους.

Τελευταία πινελιά στο κάδρο της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής αποτελεί η πρόσφατη στρατιωτική παρέμβαση των δυνάμεων της, στην Συρία. Η επιμονή της Ρωσίας να στηρίξει τον παραδοσιακό της σύμμαχο στην περιοχή Bashar al-Assad, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την οπτική τόσο των ευρωπαϊκών χωρών, όσο και των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της Μόσχας, εκτός από το ισλαμικό κράτος, παίρνουν “ξώφαλτσα” και τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης του Σύρου προέδρου, δημιουργώντας περαιτέρω ένταση στις ρωσο-δυτικές σχέσεις. Όλο αυτό το μωσαϊκό δημιουργεί τεράστιες προκλήσεις στην συνεργασία των δυνάμεων που δρουν στην περιοχή, ενώ καθώς η κατάσταση θα κλιμακώνεται, κάποια από τις μεριές θα αναγκαστεί να υποχωρήσει. Και δεδομένου ότι μια ενδεχόμενη υποχώρηση, θα σημάνει και το τέλος του προέδρου Assad, η Ρωσία δεν φαίνεται διατεθειμένη να ρίξει νερό στο κρασί της…

Ο Άγις Δήγκας είναι απόφοιτος της σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών του Ε.Μ.Π., έχει κάνει σεμινάρια πάνω στην ενεργειακή οικονομία και πολιτική στο Πανεπιστήμιο Διεθνών Σχέσεων της Μόσχας και στο Kenan–Flagler Business School του University of North Carolina, ενώ έχει δημοσιεύσει πλήθος άρθρων, πάνω στην ενεργειακή διπλωματία και ασφάλεια.

Στοιχεία επικοινωνίας: [email protected]

Popular

To Top